United States Bayrağı

Amerikan bayrağının tarihi, 1776 Bağımsızlık Bildirgesi'ne kadar uzanır. İlk resmi bayrak, 14 Haziran 1777'de Kıta Kongresi tarafından kabul edilmiştir — bu tarih bugün ABD'de Bayrak Günü (Flag Day) olarak kutlanmaktadır. İlk bayrakta 13 yıldız ve 13 şerit bulunuyordu; her biri İngiliz İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan eden orijinal koloniyi temsil ediyordu. Kongre'nin bayrak kararı oldukça kısa ve belirsizdi: "13 yıldız, mavi alanda beyaz; 13 şerit kırmızı ve beyaz dönüşümlü" — yıldızların dizilişi, boyut oranları veya kırmızı şeridin üstte mi altta mı olacağı belirtilmemişti.

Bayrağın tasarımcısı konusunda yaygın inanış Betsy Ross'a işaret eder. Efsaneye göre George Washington bizzat Ross'un Philadelphia'daki terzi dükkanına giderek bayrağı sipariş etmiştir. Ross, altı köşeli yıldız yerine beş köşeli yıldızı önermiş ve tek makas darbesiyle kesebileceğini göstermiştir. Ancak bu hikayenin tarihsel kanıtı zayıftır — Ross'un torunu William Canby tarafından 1870'te, yani olaydan neredeyse yüz yıl sonra ortaya atılmıştır. Tarihçiler, ilk bayrağın tek bir kişi tarafından değil, muhtemelen birden fazla terzi ve yelken dikicisi tarafından çeşitli versiyonlarda üretildiğini düşünmektedir.

Bağımsızlık Savaşı sırasında koloniler çok çeşitli bayraklar kullanıyordu. Grand Union Flag (Continental Colors), 1775-1777 arasında kullanılan ilk ortak bayraktı ve sol üst köşesinde İngiliz Union Jack'i taşıyordu — henüz tam bağımsızlık ilan edilmediğinin bir işareti. Bunun yanı sıra "Don't Tread on Me" yazılı Gadsden Bayrağı, Pine Tree Flag ve çeşitli eyalet bayrakları da savaş meydanlarında dalgalanıyordu. 1777 kararı, bu karmaşayı sona erdirip tek bir ulusal sembol yaratma girişimiydi.

ABD bayrağı, tarihte en çok değiştirilen ulusal bayraklardan biridir. Her yeni eyaletin birliğe katılmasıyla bayrağa bir yıldız eklenmiştir. 1777'den bu yana 27 farklı versiyon kullanılmıştır. Ancak şerit sayısı 1818'den beri sabit 13'tür — orijinal koloniyi onurlandırmak amacıyla. Yeni yıldız, her zaman eyaletin birliğe katılmasını takip eden ilk 4 Temmuz'da (Bağımsızlık Günü) eklenir; bu gelenek 1818'den beri sürmektedir.

1795 versiyonunda şerit sayısı da 15'e çıkarılmıştı (Vermont ve Kentucky için), ancak eyalet sayısı arttıkça bu yaklaşımın sürdürülemez olduğu anlaşıldı. Bu 15 şeritli bayrak, Francis Scott Key'in 1814'te Baltimore'daki Fort McHenry kuşatması sırasında yazdığı "The Star-Spangled Banner" şiirine ilham veren bayraktı — şiir daha sonra ABD ulusal marşı olmuştur. 1818'de Kongre Üyesi Peter Wendover'in önerisiyle şeritler 13'e sabitlendi ve sadece yıldız ekleme kuralı getirildi. Bu karar, bayrağın bugünkü tanıdık yapısının temelini oluşturdu.

İlginç bir şekilde, güncel 50 yıldızlı tasarım bir lise öğrencisi olan Robert G. Heft tarafından 1958'de Lancaster, Ohio'daki bir okul projesi kapsamında hazırlanmıştır. Heft, ailesinin 48 yıldızlı bayrağını sökerek yıldızları 50'ye tamamlamış ve yeni bir düzen oluşturmuştur. Öğretmenin projeye verdiği not B- idi — gerekçesi "özgünlük eksikliği" idi. Heft tasarımı Kongre üyesi Walter Moeller aracılığıyla Başkan Eisenhower'a gönderdi. 1959'da Alaska ve 1960'ta Hawaii'nin katılmasıyla tasarım resmi olarak kabul edilince öğretmeni notu A'ya yükseltti. Heft'in tasarımı, kendisine gönderilen 1.500'den fazla tasarım arasından seçilmişti.

ABD ulusal marşı "The Star-Spangled Banner", doğrudan bayrakla ilgili bir şiirden doğmuştur. 1812 Savaşı sırasında İngiliz donanması Baltimore limanındaki Fort McHenry'yi 25 saat boyunca bombalamıştır. Avukat ve amatör şair Francis Scott Key, İngiliz gemisinden esir değişimi görüşmeleri sırasında bombardımanı izlemiş ve sabah sisinin dağılmasıyla devasa Amerikan bayrağının hâlâ burçta dalgalandığını görmüştür. Bu an, "O say can you see, by the dawn's early light" dizelerinin yazılmasına ilham vermiştir.

Fort McHenry'deki bayrak olağanüstü boyutlardaydı: 9 × 12.8 metre (30 × 42 feet). Baltimore'lu bayrak yapımcısı Mary Pickersgill tarafından kızı, yeğenleri ve hizmetçileriyle birlikte altı hafta boyunca dikilmişti. Bu bayrak bugün Washington D.C.'deki Smithsonian Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi'nde özel bir galeride sergilenmektedir — müzenin en değerli eseridir. Şiir 1931'de Kongre kararıyla resmi ulusal marş ilan edilmiştir, ancak melodisi aslında İngiliz bir içki kulübü şarkısından (To Anacreon in Heaven) alınmıştır.

50 beyaz yıldız (lacivert kanton üzerinde), birliği oluşturan 50 eyaleti temsil eder. Yıldızlar 5 sıra halinde 6 ve 4 sıra halinde 5 olarak dizilmiştir — toplam 9 sıra, dönüşümlü 6-5-6-5-6-5-6-5-6 düzeni. 13 yatay şerit (7 kırmızı, 6 beyaz), kurucu koloniyi simgeler. Üstteki ve alttaki şerit daima kırmızıdır.

Renklerin resmi anlamları Büyük Mühür (Great Seal) referansına dayanır: kırmızı (Old Glory Red) cesaret ve dayanıklılığı, beyaz saflık ve masumiyeti, lacivert (Old Glory Blue) adalet, azim ve uyanıklığı temsil eder. Bu anlam atamaları 1782 tarihli Kongre kararına dayanır. İlginç olan, bayrağın renk kodlarının uzun süre resmi olarak tanımlanmamış olmasıdır — kesin Pantone değerleri ancak 1998'de belirlenmiştir.

Bayrağın geometrik oranları Executive Order 10834 (1959) ile kesin biçimde tanımlanmıştır. Bayrak boyu 1.0 birim ise eni 1.9 birimdir (10:19 oranı). Kanton, bayrak yüksekliğinin 7/13'ü kadar yüksek ve eninin 2/5'i kadar geniştir. Her yıldızın çapı bayrak yüksekliğinin 0.0616 katıdır. Bu matematiksel kesinlik, bayrağın cep boyutundan bina cephelerine kadar her ölçekte tutarlı üretilmesini sağlar.

1942 tarihli U.S. Flag Code, bayrağın kullanım protokolünü detaylı biçimde belirler: bayrak yere temas etmemeli, gece asılıyorsa aydınlatılmalı, yıprandığında törenle yakılarak imha edilmelidir. Diğer ülke bayraklarıyla birlikte asıldığında, ABD bayrağı her zaman en yüksek noktada veya en sağda (seyircinin solunda) bulunmalıdır. Tabutun üzerine serilen bayrak toprağa temas ettirilmez ve gömülmez — cenaze töreni sonunda katlanarak ailesine verilir. Bu katlama işlemi tam 13 kat içerir ve her kat bir anlam taşır.

Ancak 1989'daki Texas v. Johnson davasında Yüksek Mahkeme, 5'e 4 oyla bayrak yakmanın ifade özgürlüğü kapsamında korunan bir hak olduğuna karar vermiştir. Bu karar büyük tartışma yaratmış ve bayrak yakma değişikliği (Flag Desecration Amendment) Kongre'de altı kez gündeme gelmiş ancak hiçbirinde Senato'dan geçememiştir — her seferinde anayasa değişikliği için gerekli üçte iki çoğunluğa bir veya iki oy kala reddedilmiştir.

Günümüzde ABD bayrağı, uzay dahil her yerde bulunmaktadır. Apollo 11 (1969) ile Ay yüzeyine dikilen bayrak, toplam altı Apollo göreviyle altıya çıkmıştır. NASA'nın Ay yörünge görüntüleri, bayrakların hâlâ ayakta olduğunu ancak güneş radyasyonunun kumaşı tamamen beyaza çevirdiğini göstermiştir. Dünya üzerinde ise ABD bayrağı, popüler kültürden modaya, spor etkinliklerinden protesto gösterilerine kadar her alanda varlığını sürdürmektedir. 51. yıldız tartışması — Porto Riko ve Washington D.C.'nin olası eyalet statüsü — bayrağın bir kez daha değişme ihtimalini canlı tutmaktadır.