Mısır Bayrağı

Mısır bayrağının kırmızı-beyaz-siyah renk şeması, kökenini Pan-Arap hareketinden ve 1952 Mısır Devrimi'nden alır. 23 Temmuz 1952'de Hür Subaylar (el-Dubbât el-Ahrar) adlı askeri grup, Albay Cemal Abdünnasır (Nasser) ve General Muhammed Necib liderliğinde Kral Faruk'u devirerek monarşiyi sona erdirdi. Bu devrim, yalnızca Mısır'ın siyasi yapısını değil, ulusal sembollerini de kökten değiştirdi. Osmanlı ve kraliyet dönemi sembolleri terk edilerek Pan-Arap renklere dayalı yeni bir bayrak tasarlandı.

Pan-Arap renkler — kırmızı, beyaz, siyah ve yeşil — Arap dünyasının ortak kimliğini ifade eder. Bu renklerin kökeni 1916 Arap Büyük İsyanı'na ve Şerif Hüseyin'in Osmanlı İmparatorluğu'na karşı kullandığı bayraklara dayanır. Mısır, bu renklerden üçünü — kırmızı, beyaz ve siyah — benimseyerek Irak, Suriye, Yemen ve Sudan gibi ülkelerle ortak bir veksillolojik aile oluşturmuştur. Bu renk seçimi, Nasır'ın Pan-Arap birlik vizyonunun en somut ifadelerinden biriydi.

Devrim öncesi Mısır bayrağı, yeşil zemin üzerinde beyaz hilal ve üç yıldızdan oluşuyordu — bu tasarım 1922'den beri kullanılmaktaydı ve Osmanlı etkisini yansıtıyordu. 1952 devrimi ile birlikte bu bayrak kaldırıldı ve yerine kırmızı-beyaz-siyah üç yatay şeritli yeni bayrak getirildi. Ancak ortadaki amblem, sonraki on yıllar boyunca birçok kez değişecekti.

Mısır bayrağının en dramatik dönüşüm dönemi 1958-1984 arasıdır. 1958'de Mısır ve Suriye, Nasır'ın liderliğinde Birleşik Arap Cumhuriyeti (BAC) adıyla tek bir devlet altında birleşti. Bu dönemde bayraktaki amblem, beyaz şerit üzerinde yan yana dizilmiş iki yeşil yıldız ile değiştirildi — yıldızlar birliğin iki kurucu üyesini simgeliyordu. Bu birlik kısa ömürlü oldu: Suriye 1961'de bir askeri darbeyle ayrıldı, ancak Mısır 'Birleşik Arap Cumhuriyeti' adını ve iki yıldızlı bayrağı 1971'e kadar kullanmaya devam etti.

1972'de Mısır, Suriye ve Libya Arap Cumhuriyetleri Federasyonu'nu kurdu. Bu yeni birlikle bayraktaki iki yeşil yıldız kaldırılarak yerine altın renkli bir Kureyş Şahini (doğan kuşu) konuldu. Şahin, Hz. Muhammed'in kabilesi olan Kureyş'in sembolüydü ve Arap mirasını temsil ediyordu. Bu federasyon da pratikte hiçbir zaman tam anlamıyla işlemedi ve 1977'de fiilen sona erdi, ancak şahinli bayrak 1984'e kadar resmi olarak kullanıldı.

Bu dönem, Mısır bayrağının yalnızca bir ulusal sembol değil, aynı zamanda bir siyasi proje olduğunu gösterir. Her bayrak değişikliği, Pan-Arap birlik hayalinin yeni bir aşamasını yansıtıyordu. Nasır'ın 1970'teki ölümü ve Enver Sedat'ın İsrail ile barış anlaşması imzalaması (1978 Camp David), Mısır'ı Arap dünyasından geçici olarak izole etti — bu siyasi dönüşüm, bayrağın da yeniden tanımlanmasını zorunlu kıldı.

4 Ekim 1984'te Mısır, bugünkü bayrağını resmen kabul etti. Kureyş Şahini'nin yerini Selahaddin Kartalı (Nesru Salâhiddîn) aldı. Bu kartal, 12. yüzyılda Haçlı Seferleri'ne karşı Kudüs'ü geri alan efsanevi İslam komutanı Selâhaddîn-i Eyyûbî'nin armasından esinlenmiştir. Kartal, Kahire'deki Selahaddin Kalesi'nin batı duvarında bulunan tarihi kabartmadan alınmıştır ve Mısır'ın gücünü, egemenliğini ve tarihsel büyüklüğünü simgeler.

Selahaddin Kartalı, bayrakta altın (sarı) renkle tasvir edilir ve beyaz şeridin tam ortasında yer alır. Kartal, cepheden bakışlı olarak çizilmiştir — başı sola dönük, kanatları açık, pençelerinde ise "Mısır Arap Cumhuriyeti" (Cumhûriyyetü Mısr el-Arabiyye) yazan bir parşömen tutar. Bu Arapça yazı, kartalın hemen altındaki şeritte altın harflerle yer alır. Kartalın göğsünde bir kalkan bulunur ve kalkanın renkleri bayrağın kırmızı-beyaz-siyah şeritlerini yansıtır.

Selahaddin Kartalı'nın seçimi tesadüfi değildir. Selahaddin, hem Sünnî hem de Şiî dünyasında saygı gören nadir tarihi figürlerdendir. Ayrıca Kürt kökenli olmasına rağmen Arap-İslam dünyasının en büyük kahramanlarından biri olarak kabul edilir — bu evrensellik, Mısır'ın çok katmanlı kültürel kimliğiyle örtüşür. Kartal sembolü aynı zamanda eski Mısır'ın Horus şahin tanrısıyla da bilinçaltı bir bağ kurar — binlerce yıllık bir yırtıcı kuş sembolizmi geleneğinin modern devamıdır.

Günümüzde Mısır bayrağı 2:3 oranında üç eşit yatay şeritten oluşur. Üstte kırmızı şerit devrimi ve halkın fedakârlığını, ortada beyaz şerit barışı ve aydınlık geleceği, altta siyah şerit ise sömürge döneminin karanlık geçmişini temsil eder. Beyaz şeridin merkezindeki altın Selahaddin Kartalı, devletin gücünü ve egemenliğini simgeler. Bayrak, Mısır anayasasının koruması altındadır ve bayrağa saygısızlık ciddi cezai yaptırımlarla karşılanır.

Mısır, 109,3 milyon nüfusuyla Arap dünyasının en kalabalık ülkesidir ve 1.002.450 km² yüzölçümüyle Afrika'nın en büyük ülkelerinden biridir. Resmi dili Arapça, para birimi Mısır Lirası'dır (EGP £). Bayrak, Kahire'deki Tahrir Meydanı'ndan Asuan Barajı'na, İskenderiye limanından Sina Yarımadası'na kadar her yerde Mısır kimliğinin en güçlü ifadesidir. 2011 Arap Baharı sırasında Tahrir Meydanı'nı dolduran milyonlarca gösterici, ellerinde Mısır bayrakları taşıyarak bayrağı halk iradesinin sembolüne dönüştürmüştür.

Mısır bayrağı, Pan-Arap bayrak ailesinin en tanınan üyelerinden biridir. Irak, Suriye, Yemen ve Sudan bayrakları da aynı kırmızı-beyaz-siyah renk şemasını kullanır — ancak her biri farklı amblemler ve düzenlemelerle kendine özgü bir kimlik taşır. Mısır bayrağının Selahaddin Kartalı, onu bu aile içinde benzersiz kılar. Uluslararası arenada Mısır bayrağı, Süveyş Kanalı'nın stratejik önemi, piramitlerin evrensel tanınırlığı ve ülkenin Orta Doğu diplomasisindeki merkezi rolü sayesinde dünyanın en bilinen bayraklarından biri olmaya devam etmektedir.