İskoçya Bayrağı

İskoçya bayrağı — The Saltire veya St Andrew's Cross olarak bilinen beyaz çapraz haç — sürekli kullanımda olan dünyanın en eski ulusal bayrağı unvanına sahiptir. Efsaneye göre bayrağın kökeni 832 yılına uzanır. Pikt ve İskoç Kralı Óengus II (Angus), Doğu Lothian'daki Athelstaneford yakınlarında Northumbria'nın Anglolarına karşı savaşa hazırlanırken, gece rüyasında Aziz Andreas (St. Andrew) ona zafer vaat etmiştir. Ertesi sabah gökyüzünde mavi zemin üzerinde beyaz bulutlardan oluşan çapraz bir haç belirmiş — İskoçlar bunu ilahi bir işaret olarak yorumlamış ve muharebeyi kazanmışlardır.

Bu efsane, İskoçya'nın ulusal kimliğinin temel taşlarından biridir. Aziz Andreas, İsa'nın on iki havarisinden biri olup X şeklinde bir çarmıhta idam edilmiştir — kendisini İsa ile aynı biçimde çarmıha gerilmeye layık görmediği için farklı şekilde idam edilmeyi talep ettiği rivayet edilir. Bu X şekli, bayraktaki çapraz haçın — saltire'ın — doğrudan kaynağıdır. Aziz Andreas'ın kemiklerinin bir kısmının 4. yüzyılda İskoçya'nın St Andrews şehrine getirildiğine inanılır ve bu şehir, İskoçya'nın dini başkenti olarak azizin adını taşır.

Tarihsel kayıtlarda İskoçya bayrağının ilk kesin kullanımı 1286 civarına tarihlenir — İskoç mühürlerinde ve armalarda saltire motifi bu dönemden itibaren görülmektedir. Ancak Athelstaneford efsanesi kabul edilirse bayrak 1.200 yılı aşkın bir geçmişe sahiptir. Karşılaştırma olarak, Danimarka'nın Dannebrog'u 1219'a, İngiltere'nin St George's Cross'u 13. yüzyıla tarihlenir. İskoçya bayrağı, dünya veksillolojisinde benzersiz bir antikite konumuna sahiptir ve bu tarihsel derinlik, İskoç ulusal gururunun önemli bir kaynağıdır.

İskoçya bayrağının dünya tarihindeki en büyük etkisi, Union Jack'in oluşumundaki rolüdür. 1603'te İskoçya Kralı VI. James aynı zamanda İngiltere Kralı I. James olduğunda, iki krallığın bayraklarının birleştirilmesi gündeme gelmiştir. 1606'da ilk Union Flag tasarlandığında, İskoçya'nın mavi zemin üzerine beyaz çapraz haçı ile İngiltere'nin beyaz zemin üzerine kırmızı haçı (St George's Cross) üst üste bindirilmiştir. Bu kombinasyon, dünya tarihinin en tanınan bayrak tasarımlarından birinin temelini oluşturmuştur.

Ancak bu birleşme İskoçlar arasında tartışmalıydı. İskoç denizcileri, İngiliz haçının İskoç saltire'ının üzerinde yer almasına itiraz etmiştir — bu düzenleme, İngiltere'nin İskoçya'ya üstünlüğü olarak yorumlanıyordu. İskoç gemileri uzun süre kendi versiyonlarını — İskoç haçı üstte — kullanmıştır. 1801'de İrlanda'nın St Patrick's Saltire'ı da eklenerek bugünkü Union Jack oluşturulmuştur. Bu üç katmanlı bayrakta İskoçya'nın katkısı en altta — mavi zemin ve beyaz çapraz haç — olarak yer alır ve Union Jack'in temel yapısını belirler.

İlginç bir şekilde, Union Jack'teki mavi ton İskoçya bayrağının mavisiyle aynı değildir. İskoçya'nın resmi mavi tonu Pantone 300 C (orta mavi) iken, Union Jack Pantone 280 C (koyu lacivert) kullanır. Bu fark, İskoç kimliğinin Union Jack içinde tam olarak temsil edilip edilmediği tartışmasının görsel bir yansımasıdır. İskoçya parlamentosu 2003'te resmi mavi tonu belirlemiştir ve bu karar, İskoç bayrağının Union Jack'ten bağımsız görsel kimliğini vurgulama amacı taşımaktadır.

18 Eylül 2014 İskoçya bağımsızlık referandumu, İskoçya bayrağını modern siyasetin en tartışılan sembollerinden biri haline getirmiştir. Referandum kampanyası boyunca saltire, bağımsızlık yanlılarının ana sembolü olmuştur. Edinburgh sokaklarından Glasgow meydanlarına, evlerin pencerelerinden arabaların camlarına kadar her yerde İskoçya bayrakları dalgalanmıştır. Sonuçta %55,3 hayır, %44,7 evet oyu çıkmış ve İskoçya Birleşik Krallık'ta kalmaya devam etmiştir — ancak bayrak, İskoç ulusal bilincinin ne denli güçlü olduğunun kanıtı olmuştur.

Brexit süreci bu tartışmayı yeniden alevlendirmiştir. İskoçya %62 oranında AB'de kalmayı desteklemişken, Birleşik Krallık genelinde %52 ayrılık oyu çıkmıştır. Bu sonuç, İskoçya'nın Birleşik Krallık'tan ayrılarak bağımsız bir devlet olarak AB'ye katılma tartışmasını gündemde tutmuştur. İskoçya bayrağı, bu siyasi gerilimin en görünür simgesi olmaya devam etmektedir. SNP (İskoç Ulusal Partisi) mitinglerinde ve AB yanlısı gösterilerde saltire ile AB bayrağının yan yana dalgalanması sık görülen bir manzaradır.

İskoçya bayrağı, spor arenasında da güçlü bir kimlik sembolüdür. Futbol ve rugby müsabakalarında Hampden Park ve Murrayfield stadyumları mavi-beyaz denizine dönüşür. İskoç taraftarlar — Tartan Army olarak bilinen futbol taraftarları — dünya genelinde saltire ile tanınır. Highland Games, Burns Night ve St Andrew's Day (30 Kasım) kutlamalarında bayrak, İskoç kültürel kimliğinin en güçlü ifadesidir. Mavi zemin üzerindeki beyaz çapraz haç, bin yılı aşkın tarihiyle İskoçya'nın dünyaya verdiği en kalıcı sembollerden biri olmaya devam etmektedir.