Brezilya Bayrağı

Brezilya bayrağının kökleri, ülkenin Portekiz'den bağımsızlığına uzanır. 7 Eylül 1822'de Prens Dom Pedro I, São Paulo yakınlarındaki İpiranga nehri kıyısında ünlü "Independência ou Morte!" (Bağımsızlık ya da Ölüm!) haykırışıyla Brezilya'nın bağımsızlığını ilan etti. İlk Brezilya bayrağı, İmparatorluk bayrağıydı: yeşil zemin üzerine sarı eşkenar dörtgen ve ortasında İmparatorluk arması — taçlı bir kartal üzerinde haç ve armorial kalkan.

Yeşil ve sarı renklerin kökeni hanedan bağlantılarından gelir. Yeşil, Bragança hanedanının (Portekiz kraliyet ailesi, Dom Pedro'nun soyu) rengiydi. Sarı ise İmparatoriçe Maria Leopoldina'nın ailesi olan Habsburg hanedanının rengiydi. Bu iki renk, Brezilya'nın kurucu iki hanedanını sembolize ediyordu. Zamanla bu hanedan bağlantısı unutulmuş ve renkler yeni anlamlar kazanmıştır: yeşil Brezilya'nın zengin ormanlarını, sarı ise yeraltı kaynaklarını ve altın zenginliğini simgelemeye başlamıştır.

İmparatorluk bayrağı 1822'den 1889'a kadar kullanılmıştır. Bu dönemde Brezilya, Amerika kıtasındaki tek monarşiydi — Pedro I ve ardından oğlu Pedro II döneminde toplam 67 yıl süren imparatorluk, Latin Amerika'nın en uzun ömürlü monarşisiydi.

15 Kasım 1889'da askeri darbe ile Brezilya İmparatorluğu devrildi ve Brezilya Cumhuriyeti ilan edildi. Cumhuriyetin ilk günlerinde geçici olarak ABD bayrağından esinlenen yıldız-şeritli bir bayrak kullanıldı — yeşil-sarı yatay şeritler üzerinde sol üst köşede yıldızlı mavi kanton. Ancak bu tasarım yalnızca dört gün sürdü.

19 Kasım 1889'da bugünkü bayrağın temeli olan tasarım kabul edildi. Tasarımcılar Raimundo Teixeira Mendes ve Miguel Lemos (pozitivist filozoflar), astronomist Manuel Pereira Reis ve ressam Décio Villares tarafından oluşturulan bayrak, İmparatorluk bayrağının yeşil-sarı düzenini korumuş ancak monarşik armaları kaldırıp yerine gök küresini yerleştirmiştir.

Bu tasarım kararı bilinçliydi: cumhuriyetçiler, halkın alışkın olduğu renkleri koruyarak geçişi yumuşatmak istiyorlardı. Auguste Comte'un pozitivist felsefesinden etkilenen tasarımcılar, gök küresinin üzerine Comte'un ünlü sloganını yazdılar: "Ordem e Progresso" (Düzen ve İlerleme). Bu ifade, Comte'un tam sloganının — "L'amour pour principe et l'ordre pour base; le progrès pour but" (Sevgi ilke, düzen temel, ilerleme amaç) — kısaltılmış halidir.

Brezilya bayrağının en benzersiz özelliği, gök küresindeki 27 yıldızın rastgele yerleştirilmemiş olmasıdır — bu yıldızlar, 15 Kasım 1889 sabahı saat 8:30'da Rio de Janeiro'dan görülen gökyüzünün astronomik haritasıdır. Yıldızlar, cumhuriyetin ilan edildiği ana Güney yarımküresinden görülen 9 takımyıldızı temsil eder: Güney Haçı (Crux), Akrep (Scorpius), Büyük Köpek (Canis Major) ve diğerleri.

Her yıldız Brezilya'nın bir eyaletini (veya Federal Bölge'yi) simgeler. En parlak yıldız Spica (Başak takımyıldızında), Pará eyaletini temsil eder ve gök küresinin üstünde, "Ordem e Progresso" kuşağının hemen üzerinde yer alan tek yıldızdır. Güney Haçı takımyıldızındaki beş yıldız, güney eyaletlerini temsil eder. Yıldız sayısı başlangıçta 21'di; eyalet sayısının artmasıyla güncellenmiş ve 1992'de son güncellemeyle (Amapá, Roraima, Rondônia ve Tocantins'in ayrı eyalet olması) 27'ye çıkmıştır.

Gök küresindeki yıldızlar ters çevrilmiş biçimde gösterilir — sanki gökyüzünü dışarıdan (uzaydan) değil, Dünya'nın merkezinden bakarak görüyorsunuz. Bu tasarım kararı, pozitivist felsefenin evrenselci bakış açısını yansıtır: gözlemci bireysel perspektiften değil, kozmik bir bakış açısından bakmaktadır. Yıldızlar beş farklı boyutta çizilir — gerçek parlaklıklarına (kadir değerlerine) göre boyutlandırılmıştır. En parlak yıldız Sirius (Büyük Köpek takımyıldızı), Mato Grosso do Sul eyaletini temsil eder.

Brezilya bayrağı, dünya genelinde üzerinde yazı bulunan az sayıda ulusal bayraktan biridir. "Ordem e Progresso" (Düzen ve İlerleme) yazısı, beyaz bir kuşak üzerinde yeşil harflerle gök küresinin ekvator çizgisi boyunca uzanır. Bu slogan, Fransız pozitivist felsefeci Auguste Comte'un düşüncelerinin doğrudan yansımasıdır.

Brezilya cumhuriyetinin kurucu figürlerinin birçoğu pozitivist düşünceye bağlıydı. Benjamin Constant (askeri akademi hocası ve cumhuriyetin ideologlarından biri) ve bayrak tasarımcıları Teixeira Mendes ve Lemos, hepsi Brezilya Pozitivist Kilisesi'nin aktif üyeleriydi. Pozitivizm, bilimi ve rasyonel düzeni toplumsal ilerlemenin temeli olarak görüyordu — bu felsefe, genç cumhuriyetin ideolojik temelini oluşturdu.

Bazı eleştirmenler, bayraktaki pozitivist sloganın laik bir cumhuriyette tartışmalı olduğunu savunur — bir felsefi akımın sloganının ulusal bayrakta yer alması sorgulanmıştır. Buna rağmen "Ordem e Progresso" ifadesi, Brezilya ulusal kimliğinin ayrılmaz parçası haline gelmiştir ve değiştirilmesi ciddi bir şekilde gündeme gelmemiştir. Dünya genelinde bayraklarında yazı bulunan diğer ülkeler arasında Irak ("Allahu Ekber"), İran (tekbir ve Allah yazıları) ve Suudi Arabistan (Kelime-i Şehadet) sayılabilir — ancak bunların aksine Brezilya'nınki dini değil felsefi bir ifadedir.

Brezilya bayrağı, "A Auriverde" (Altın-Yeşil) takma adıyla anılır ve ülkenin küresel kimliğinin en güçlü sembolüdür. Özellikle futbol — Brezilya'nın ulusal tutkusu — ile bayrak arasında derin bir bağ vardır. Seleção'nun (milli takım) sarı-yeşil forması doğrudan bayrak renklerinden gelir ve Dünya Kupası dönemlerinde tüm ülke bayrakla kaplanır.

Brezilya'nın bayrak kullanım kuralları, 5.700 sayılı Federal Yasa (1971) ile düzenlenir. Bayrak her gün Brasília'daki Üç Güç Meydanı'nda (Praça dos Três Poderes) devasa bir direkle göndere çekilir — bu direk 100 metre yüksekliğindedir ve üzerindeki bayrak 286 metrekare büyüklüğündedir. Bayrak yıprandığında törenle yakılarak imha edilir. 19 Kasım "Bayrak Günü" (Dia da Bandeira) olarak kutlanır.

Brezilya bayrağı, tasarım açısından dünya bayrakları arasında benzersiz bir yere sahiptir. Eşkenar dörtgen içinde gök küresi, astronomik harita, felsefi slogan ve eyalet temsili — tüm bu unsurların tek bir bayrakta birleşmesi başka hiçbir ülkede görülmez. Bayrak, 215 milyonluk Brezilya nüfusunun — Amazon ormanlarından Rio'nun favela'larına, São Paulo'nun gökdelenlerinden Bahia'nın sahillerine — ortak kimlik sembolüdür. Rio Karnavalı'nda samba okullarının geçit törenlerinde dev bayraklar taşınır; Maracanã stadyumunda 80.000 kişi bayrak dalgalandırır. A Auriverde, dünyanın beşinci büyük ülkesinin çok kültürlü, çok ırklı ve çok dilli kimliğini tek bir sembolde birleştirir.